Volmatroos

De volmatroos is een ervaren bemanningslid dat binnen de bemanningssterkte zwaarder meetelt dan een matroos. Het is geen losse bijnaam voor iemand die al lang aan boord werkt, maar een officiële functie met eigen eisen aan ervaring, vaartijd en registratie.

Deze pagina legt uit wat de functie volmatroos betekent binnen de bemanningssterkte. Vooral het verschil tussen matroos en volmatroos is belangrijk, omdat daar in de praktijk veel verwarring over ontstaat.

1. Wat is een volmatroos?

Een volmatroos is een bemanningslid met meer ervaring en een hogere kwalificatie dan een matroos. De volmatroos kan zelfstandiger werken, meer verantwoordelijkheid dragen en in bepaalde bemanningssamenstellingen nodig zijn om aan de minimumbemanning te voldoen.

De functie volmatroos zit in de praktijk tussen de matroos en de stuurman. Een volmatroos is dus nog geen stuurman, maar wel meer dan een gewone matroos.

Belangrijk: een volmatroos is niet simpelweg “een goede matroos”. Het is een functie die aantoonbaar moet zijn via kwalificatie, ervaring en documenten.

2. De plaats van de volmatroos binnen de bemanningssterkte

Binnen de functies aan boord staat de volmatroos boven de matroos, lichtmatroos en deksman, maar onder de stuurman en schipper.

De volmatroos kan belangrijk zijn wanneer de bemanningsregeling vraagt om een ervaren dekbemanningslid. In sommige situaties is een gewone matroos dan niet voldoende, omdat de minimumbemanning een hogere functie verlangt.

Bij bemanningssterkte wordt dus niet alleen gekeken naar het aantal handen aan dek. Er wordt gekeken naar de functie die iemand officieel mag invullen.

Onthoud

Als de minimumbemanning een volmatroos vraagt, dan kan een matroos die functie niet automatisch vervangen.

3. Verschil tussen matroos en volmatroos

Het verschil tussen matroos en volmatroos zit niet alleen in ervaring. Het gaat ook om de officiële kwalificatie en de manier waarop iemand binnen de bemanningssterkte mag meetellen.

Matroos

Een matroos voert werkzaamheden uit aan dek, helpt bij manoeuvres, onderhoud, laden en lossen en ondersteunt de veilige vaart. De matroos is een volwaardig bemanningslid, maar heeft minder kwalificatie dan een volmatroos.

Volmatroos

Een volmatroos heeft meer ervaring, kan zelfstandiger werken en kan in een bemanningssamenstelling een zwaardere plaats innemen dan een matroos.

Praktisch verschil: een matroos kan veel werk goed uitvoeren, maar dat betekent niet dat hij bij controle als volmatroos meetelt. Daarvoor moet de functie aantoonbaar zijn.

Kort gezegd

Matroos is een functie. Volmatroos is ook een functie, maar met een hogere kwalificatie. Het verschil moet terug te vinden zijn in de documenten.

4. Taken van de volmatroos

Dekwerkzaamheden

De volmatroos voert werkzaamheden uit aan dek, zoals afmeren, ontmeren, onderhoud, touwbehandeling, ankeren, laden, lossen en algemene scheepswerkzaamheden.

Zelfstandiger werken

Een volmatroos kan werkzaamheden zelfstandiger uitvoeren dan een minder ervaren bemanningslid. Hij begrijpt beter wat er gebeurt tijdens manoeuvres, communicatie en bijzondere situaties.

Ondersteunen van schipper en stuurman

De volmatroos ondersteunt de schipper en stuurman bij de veilige uitvoering van de reis. Hij kan ook helpen bij het begeleiden van minder ervaren bemanningsleden.

Veiligheid aan dek

Omdat de volmatroos meer ervaring heeft, wordt verwacht dat hij risico’s aan dek herkent. Denk aan touwspanning, slipgevaar, communicatie bij manoeuvres, persoonlijke beschermingsmiddelen en veilig werken bij laden en lossen.

Begeleiden van beginnende bemanning

Een volmatroos kan lichtmatrozen, deksmannen of leerlingen praktisch ondersteunen. Hij kan uitleg geven over werkzaamheden en helpen om veilig gedrag aan boord aan te leren.

Praktisch gezien: de volmatroos is vaak degene die aan dek overzicht houdt en minder ervaren bemanningsleden meeneemt in het werk.

5. Welke documenten horen bij de volmatroos?

Wie als volmatroos wil meetellen binnen de bemanningssterkte, moet dat kunnen aantonen. Het moet dus niet alleen in de praktijk zo zijn, maar ook administratief kloppen.

Belangrijke punten zijn:

  • een geldig dienstboekje;
  • registratie van de functie of kwalificatie volmatroos;
  • aantoonbare vaartijd en ervaring;
  • een geldige medische keuring wanneer dat voor het document vereist is;
  • juiste en bijgewerkte gegevens in de boordadministratie.

Let op: bij controle is “hij werkt al jaren als matroos” niet genoeg. De functie volmatroos moet aantoonbaar zijn.

6. Volmatroos en exploitatiewijze

De functie volmatroos moet altijd worden bekeken in combinatie met de exploitatiewijze van het schip. De exploitatiewijze bepaalt mede welke bemanning minimaal nodig is.

Een volmatroos kan vooral belangrijk zijn wanneer:

  • de vaart langer duurt;
  • de bemanning zwaarder belast wordt;
  • er meer ervaring aan dek nodig is;
  • de minimumbemanning een hogere dekfunctie vraagt;
  • de schipper of stuurman niet alle dekverantwoordelijkheid alleen kan dragen.

De volmatroos zorgt er in de praktijk voor dat er meer ervaring en zelfstandigheid aan dek aanwezig is.

7. Waar controleert men op?

Bij controle wordt gekeken of de bemanning aan boord past bij het schip, de exploitatiewijze en de werkelijke vaart. Voor de volmatroos kunnen onder andere de volgende punten belangrijk zijn:

  • staat de functie volmatroos correct vermeld?
  • is het dienstboekje aanwezig en geldig?
  • is de vereiste vaartijd of ervaring aantoonbaar?
  • past de volmatroos binnen de minimale bemanning van het schip?
  • kloppen de vaar- en rusttijden?
  • is het vaartijdenboek volledig en logisch ingevuld?
  • wordt de juiste exploitatiewijze toegepast?

Praktisch gezegd: een controleur kijkt niet alleen of iemand ervaren is, maar of hij officieel als volmatroos mag meetellen.

8. Praktijkvoorbeeld

Situatie: een schip vaart met een schipper, een stuurman en een matroos. De matroos werkt al jaren aan boord en kent het schip uitstekend.

Toch vraagt de minimumbemanning in deze situatie om een volmatroos. Als in het dienstboekje alleen matroos staat, kan deze persoon niet automatisch als volmatroos meetellen.

De praktijkervaring kan goed zijn, maar de bemanningssterkte klopt pas als functie, kwalificatie en documenten overeenkomen met wat vereist is.

9. Veelgemaakte misverstanden

“Een volmatroos is gewoon een oudere matroos”

Onjuist. Leeftijd of aantal jaren aan boord is niet genoeg. De functie moet officieel aantoonbaar zijn.

“Als iemand het werk kan, telt hij ook als volmatroos”

Niet automatisch. De functie moet blijken uit kwalificatie en documenten.

“Een matroos en volmatroos zijn in de praktijk hetzelfde”

In werkzaamheden kunnen ze soms op elkaar lijken, maar binnen de bemanningssterkte is het verschil belangrijk.

“Een extra matroos kan een volmatroos vervangen”

Niet vanzelf. Als de minimumbemanning specifiek een volmatroos vereist, moet er ook iemand zijn die als volmatroos mag meetellen.

10. Samenvatting

Kern van de functie volmatroos

  • De volmatroos staat tussen matroos en stuurman in.
  • Volmatroos is een officiële functie binnen de bemanningssterkte.
  • Een ervaren matroos is niet automatisch een volmatroos.
  • De functie moet aantoonbaar zijn in documenten.
  • De volmatroos kan belangrijk zijn voor de minimumbemanning.
  • Bij controle tellen functie, kwalificatie, vaartijd en registratie samen.

De volmatroos is dus een belangrijke schakel aan dek. Hij brengt ervaring, zelfstandigheid en praktische veiligheid mee, maar telt alleen als volmatroos wanneer de officiële kwalificatie klopt.